‘AFET RİSKLERİNİ AZALTACAK YENİ BİR YAKLAŞIMA ACİL İHTİYAÇ VAR’

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Mersin İl Temsilcisi Jeoloji Yüksek Mühendisi Erkan Demir tarafından yapılan açıklamada, afetlerin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin her geçen yıl arttığına dikkat çekildi. Birleşmiş Milletler Afet Risk Azaltma Ofisi’nin “Küresel Afet Risk Azaltma Değerlendirme Raporu 2025 (GAR 2025)” verilerine atıf yapılan açıklamada, küresel ölçekte afetlerin yıllık ekonomik maliyetlerinin son yıllarda 180–200 milyar dolara ulaştığı belirtildi. Açıklamada, Türkiye’nin de afetlerden ağır şekilde etkilenen ülkeler arasında yer aldığı vurgulanarak, 1999 Marmara depremlerinin yaklaşık 17 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtığı, 6 Şubat 2023 depremlerinin maliyetinin ise Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından 103,6 milyar dolar, TBMM Deprem Zararlarını Azaltma Komisyonu Raporu’nda ise yaklaşık 148,9 milyar dolar olarak ifade edildiği hatırlatıldı. Depremlerin yalnızca ekonomik kayıplarla sınırlı olmadığı belirtilen açıklamada, 6 Şubat depremlerinde 53 bin 537 yurttaşın yaşamını yitirdiği, özellikle çocuklar ve gençler başta olmak üzere toplumda derin ve kalıcı yaralar açıldığı ifade edildi. “Üç Yılda Kalıcı ve Sistematik Önlemler Hayata Geçirilmedi” Depremlerin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen afet risklerini azaltacak kalıcı, somut ve sistematik önlemlerin yeterince hayata geçirilmediği belirtilen açıklamada, bu süreçte TBMM gündemine gelen bazı düzenlemelerin, zemin etütleri ve yapı güvenliği alanında yeni sorunlar doğurabileceği yönünde endişeler dile getirildi. Ayrıca deprem davalarında beklenen adaletin sağlanamadığı, cezasızlık algısının güçlendiği ifade edildi. Deprem bölgesinde teslim edildiği açıklanan kalıcı konutlara ilişkin saha gözlemlerine de yer verilen açıklamada; geçici teslimler, kiracıların hak sahipliği sorunları, yerinde dönüşüm projelerinde artan maliyetler, altyapı eksiklikleri, sosyal donatı alanlarının yetersizliği, kaçak yapılaşma ve hasar tespit süreçlerindeki aksaklıkların mağduriyetleri artırdığı kaydedildi. Kırsal alanlarda yapılan köy evlerinin ise yerel yaşam koşulları dikkate alınmadan inşa edilmesi nedeniyle büyük ölçüde boş kaldığı belirtildi. “Yeni Bir Afet Yönetimi Anlayışı Gerekli” Açıklamada, afetlerin “takdiri ilahi” değil, idari karar ve uygulamaların sonucu olduğu vurgulanarak, ekosistemle uyumlu, katılımcı, bilimsel ve kamusal denetimi esas alan yeni bir afet yönetimi anlayışına ihtiyaç olduğu ifade edildi. Bu kapsamda dokuz maddelik öneri paketi sunulan açıklamada öne çıkan başlıklar şöyle sıralandı: Afet risk azaltma yaklaşımının kamu yararı ve bilimsel ilkelere dayalı olarak yeniden yapılandırılması, Zemin ve temel etütlerini rant alanına dönüştüreceği belirtilen torba yasa teklifinin geri çekilmesi, Afet, imar ve yapı denetimi mevzuatının bütüncül biçimde yeniden düzenlenmesi, Afet Risk Azaltma Kanunu’nun acilen çıkarılması, Mikrobölgeleme haritalarının tamamlanarak tüm planlama süreçlerine entegre edilmesi, Risk azaltma yatırımlarını finanse edecek yeni bir Afet Fonu kurulması, Yerel yönetimler, meslek odaları ve sivil toplumun afet yönetim süreçlerine etkin katılımının sağlanması, Afet, Acil Durum ve İklim Değişikliği Bakanlığı kurulması, Türk Ceza Kanunu’nda “afet suçu” kavramının tanımlanması. Açıklama, 6 Şubat 2023 depremlerinde yaşamını yitiren yurttaşlar anılarak, benzer acıların bir daha yaşanmaması temennisiyle sona erdi.