TALAT DİNÇER: ‘KÖYDE, YAYLADA ESNAFI BÜYÜK SERMAYEYE EZDİRMEYİN’

“Doğal ekonomik döngü bozuluyor” Kırsal bölgelerde ve yaylalarda faaliyet gösteren yerel esnafın yıl boyunca büyük bir mücadele verdiğini vurgulayan Dinçer, özellikle yaz aylarında yaylalara çıkan vatandaşlarla birlikte kısa süreli bir ekonomik hareketlilik oluştuğunu belirtti. Dinçer, yerel esnafın yılın geri kalanına hazırlanabilmek için bu kısa sezonu umutla beklediğini ifade ederek, halk arasında “üç harfli marketler” olarak bilinen büyük zincir mağazaların hiçbir planlama, nüfus kriteri ve bölgesel denge gözetilmeden en küçük köylere ve yaylalara kadar açılmasının bu doğal ekonomik döngüyü bozduğunu söyledi. “Yerel esnafın hayat damarı kesiliyor” Dinçer, yılın yalnızca 4–5 ayında iş yapabilen yerel bakkal, manav, kasap ve küçük işletmelerin büyük zincir mağazalar karşısında ayakta kalmakta zorlandığını belirtti. Yerel esnafın 12 ay boyunca kira, vergi, sigorta, elektrik, su ve tüm yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğine dikkat çeken Dinçer, sezonluk açılan zincir marketlerin kısa sürede piyasayı domine ettiğini, sezon sonunda ise bölgeden çekilerek geride müşteri kaybeden, zarar gören ve kepenk kapatma noktasına gelen esnaf bıraktığını ifade etti. “Nüfus kriteri, mesafe sınırlaması ve ekonomik denge şartı getirilmeli” Köyünde ve yaylasında kendi emeğiyle ayakta durmaya çalışan vatandaşın büyük sermaye karşısında korunmasız bırakıldığını dile getiren Dinçer, kırsal ve yayla bölgelerinde faaliyet gösterecek büyük zincir mağazalara mutlaka nüfus kriteri, mesafe sınırlaması ve ekonomik denge şartı getirilmesi gerektiğini vurguladı. Dinçer, bu işletmelerin yalnızca sezonluk açılıp piyasayı bozduktan sonra kapanmasına izin verilmemesi gerektiğini belirterek, yıl boyu sürdürülebilir faaliyet zorunluluğunun da gündeme alınmasını istedi. “Yerel esnafı korumak sosyal devlet ilkesinin gereğidir” Yerel esnafın korunmasının yalnızca ekonomik bir tercih değil, aynı zamanda sosyal devlet ilkesinin bir gereği olduğunu ifade eden Dinçer, gerekli önlemlerin alınmaması halinde köylerde ve yaylalarda yerel işletme kalmayacağı uyarısında bulundu. Dinçer, “Bu dengesizlik giderilmezse, kırsal bölgelerdeki ekonomik yapı birkaç büyük zincirin insafına bırakılacaktır” değerlendirmesinde bulundu. Ticaret Bakanı’na kritik sorular Dinçer, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde; kırsal bölgelerde ve yaylalarda nüfus planlaması yapılmadan açılan zincir marketlere hangi kriterlere göre izin verildiğini, bu işletmelerin oluşturduğu haksız rekabetin Bakanlık tarafından nasıl değerlendirildiğini ve küçük köylerde herhangi bir nüfus ya da mesafe kısıtlaması uygulanmamasının gerekçesini sordu. Dinçer ayrıca, sezon sonunda kapanarak bölgeden çekilen bu işletmelerin yerel ekonomide bıraktığı zararın ölçülüp ölçülmediğini, kırsal esnafın korunmasına yönelik kota sistemi ya da yeni bir düzenleme planlanıp planlanmadığını da Bakanlığın yanıtlamasını istedi. Meclis Araştırma Komisyonu talebi Kırsaldaki esnafın korunması ve kontrolsüz zincir market yayılımının yerel ekonomi üzerindeki etkilerinin araştırılması amacıyla Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını talep eden Dinçer, konunun yalnızca ticari değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik denge açısından da önem taşıdığını belirtti.