DEVLET GARANTİLİ GEÇİŞLERİN ÖDEMELERİNDE BÜYÜK SIR

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış’ın otoyol, köprü ve tünel projelerinde verilen araç geçiş garantilerine ilişkin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunduğu yazılı soru önergesine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan yanıt geldi. Ancak Bakanlık, kamuoyunun en çok merak ettiği mali verilere ilişkin hiçbir sayısal bilgi paylaşmadı. Kış, önergesinde 2025 yılı boyunca kamu-özel iş birliği projeleri kapsamında Hazine’den yapılan toplam garanti ödemesi tutarını, proje bazlı ödemeleri, garanti edilen geçiş sayısının altında kalan projeleri, bu nedenle yapılan ödemelerin bütçeye yükünü ve döviz kuru artışlarının maliyetini sordu. Ayrıca bu projelerin kamu eliyle yapılması halinde ortaya çıkacak maliyetin hesaplanıp hesaplanmadığını da gündeme taşıdı. Bakanlık tarafından verilen yanıtta ise yalnızca yasal mevzuata ve sözleşmelere atıf yapılırken, somut veri paylaşılmadı. Açıklamada sadece Avrasya Tüneli’nde araç geçişlerinin garanti edilen seviyeyi aştığı ve bu nedenle ödeme yapılmadığı bilgisine yer verildi. Bunun dışında garanti ödemelerinin toplam büyüklüğü, bütçeye etkisi ve kur kaynaklı maliyetine ilişkin herhangi bir veri paylaşılmadı.   Sorular var, rakam yok Yanıta sert tepki gösteren CHP’li Gülcan Kış, soruların büyük bölümünün yanıtsız bırakıldığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Bu cevap teknik olarak şunu söylüyor: Soruların yüzde 90’ı cevapsız bırakılmış. Kaç para ödendi, yok. Kaç para ödenecek, yok. Kur farkı yükü, yok. Bütçeye etkisi, yok. Sadece tek bir örnek verip geneli gizliyorlar.” Kış, verilen yanıtın kamuoyunu bilgilendirmekten uzak olduğunu vurgulayarak, bu yaklaşımın açık bir şeffaflık sorunu olduğunu dile getirdi. “Biz burada siyasi bir tartışma yürütmüyoruz, kamu kaynağının hesabını soruyoruz. Sorularımız net, teknik ve ölçülebilir. Ama verilen cevapta tek bir somut veri yok. Bu, bilgi vermemek için tercih edilmiş bir yöntemdir.”   “Devlet garantili geçişlerin maliyeti devlet sırrı mı?” Bakanlığın yalnızca tek bir projeye ilişkin bilgi vermesine de dikkat çeken Kış, kamu-özel iş birliği projelerinde gerçek maliyetlerin gizlendiğini ifade etti: “Bu cevap aslında bir itiraftır. ‘Bu projelerin gerçek maliyetini açıklamak istemiyoruz’ demektir. Çünkü rakamları açıklarsanız, garanti ödemelerinin boyutu ortaya çıkar. Vatandaşın vergisiyle şirketlere yapılan ödemeler netleşir.” Kış, açıklamasında en çarpıcı eleştirisini ise şu sözlerle dile getirdi: “Avrasya Tüneli’ni açıklıyorsunuz, peki diğerleri ne? Otoyollar, köprüler… Onlar sır mı? Devlet garantili geçişlerin maliyeti devlet sırrı mı? Eğer ortada kamu kaynağı varsa, o bilgi de kamuya aittir. Seçtiğiniz bir örneği anlatıp geri kalanını gizleyemezsiniz.” Kamu-özel iş birliği modeliyle yürütülen projelerin bütçe üzerindeki yükünün her geçen yıl arttığına dikkat çeken Kış, özellikle döviz üzerinden verilen garantilerin kur artışlarıyla birlikte büyüdüğünü belirtti. Bu yükün doğrudan vatandaşın sırtına bindiğini ifade eden Kış, ekonomik tabloya da işaret etti. “Bugün milyonlarca vatandaş borç yükü altında eziliyor, icra daireleri dolup taşıyor. Vatandaş geçim mücadelesi verirken, devletin yaptığı garanti ödemelerinin büyüklüğü açıklanmıyor. Bu tablo kabul edilemez” diyen Kış, bütçe önceliklerinin de sorgulanması gerektiğini vurguladı. Kış, sözlerini şu ifadelerle tamamladı: “Vergiyi kuruşu kuruşuna toplayan bir devlet, harcamalarını da kuruşu kuruşuna açıklamak zorundadır. Şeffaflık bir tercih değil, anayasal bir sorumluluktur.”