Dünyadaki tüm çatışmaların, bölgesel savaşların ve kitlesel insani krizlerin temelinde tek bir ana omurga yatıyor: Küresel, bölgesel ve yerel ölçekte derinleşen gelir adaletsizliği. Emperyalizm biçim değiştirdi. Sınırları çizen ulus devletlerin yerini, sınır tanımayan bir avuç dev şirket ve bu şirketleri yöneten isimler aldı. Bu yeni düzenin efendileri, mevcut küresel pastadan her gün daha büyük bir dilim kapmakla meşgulken, faturayı milyarlarca insan ödüyor. Sermayenin ve zenginliğin tekelde toplanması, gelişmiş batı toplumlarından otoriter monarşilere ve yükselen doğu ekonomilerine kadar her yerde aynı tabloyu sunuyor: ABD’de Tekelleşen Servet iyi bir örnek: Elon Musk (SpaceX, X, Tesla), Jeff Bezos (Amazon) ve Mark Zuckerberg’in (Meta) 2012 yılında toplam serveti yaklaşık 40 milyar dolar düzeyindeyken, bugün bu rakam 1,2 trilyon dolara fırlamakla kalmamış, her gün servetlerine servet katmayı sürdürüyorlar… Zenginlik görünürde ülkenin yıllık GSMH’ larına da yansımış durumda. 2012’ de 16,2 trilyon dolar olan ABD GSMH’ sı 2025 sonu itibariyle ikiye katlanarak 32 trilyon dolara ulaşmış bulunuyor… Peki, bu zenginleşme topluma nasıl yansıyor? Yanıtı yine resmi verilerden almak mümkün… ABD’deki federal minimum saatlik ücret 2012’de de 7,5 dolardı, bugün de ortalama 7,5 dolar. Liberal ABD böyle de ideolojik açıdan tam ters kutupta yer alan Komünist Çin farklı mı? Kendini "komünist" olarak tanımlayan Çin’de en zengin ilk 5 ismin toplam serveti 300 milyar doları bulurken, Toplam GSMH’ si 21 trilyon doları aşan ülkedeki dolar milyarderlerinin toplam birikimi 2 trilyon dolara yaklaşıyor. İşte Çin’ in dolar milyarderleri ve yaptıkları işler: -Zhang Yiming (69,3 Milyar dolar)  Şirketi: ByteDance (TikTok ve Douyin'in çatı şirketi) -Zhong Shanshan (65 Milyar dolar)  Şirketi: Nongfu Spring (Ambalajlı su ve içecek devi) ve Biyoteknoloji alanında faaliyet gösteren Wantai Biological şirketi -Ma Huateng (Pony Ma) (50 Milyar dolar)  Şirketi: Tencent (WeChat, WeChat Pay ve dijital oyunlar) -Zeng Yuqun veya He Xiangjian (46 Milyar dolar)  CATL (Dünyanın en büyük elektrikli araç batarya üreticisi) -William Ding (Ding Lei) (45 Milyar dolar)  Şirketi: NetEase (Çin'in en büyük çevrim içi oyun ve internet servis sağlayıcısı) -He Xiangjian, (38 milyar dolar) şirketi Midea (Küresel iklimlendirme devi), (Dikkat edilirse, bir dönem 50 milyar dolarlık servetiyle Çin’ in en zengin ismi Alibaba kurucusu Jack Ma ve benzeri pek çok dolar milyarderi Çin yönetiminin hışmı nedeniyle bugünkü sıralamada yer almaması dikkat çekici) ** Dünyanın en büyük nüfusuna sahip Hindistan’da da durum farklı değil… 142 milyon insanın doğrudan açlıkla boğuştuğu, 520 milyon insanın yetersiz beslendiği ve çocukların üçte birinin bodurlukla karşı karşıya kaldığı Hindistan’da günlük taban ücret 2 dolar civarında. Ancak ülkenin en zengin 10 isminin kişisel serveti 370 milyar dolara ulaşıyor. ** Suudi Arabistan ve kapı komşusu Yemen örneğinde görüleceği gibi Ortadoğu'daki servet uçurumu, bu adaletsizliğin en somut ve trajik tablolarından biri… Kral Salman, Veliaht Prens Muhammed bin Salman ve aile efradının yer aldığı Hanedanlığın doğrudan serveti 120 milyar dolar; 7 bin kişilik geniş hanedanın serveti ise 600 milyar doları buluyor. Aramco hisseleri, Newcastle United, Lucid ve teknoloji yatırımları eklendiğinde aile kontrolündeki güç 2 trilyon dolarlık devasa bir boyuta ulaşıyor. Suudi Arabistan’da kişi başı yıllık gelir de dünyanın orta üstü grubuna denk gelen 40 bin dolar gibi iyi seviyelerde Sınır komşusu Yemen’de ise yıllardır dünyaya aç annelerin emziremediği bebeklerin erimesi görüntüleriyle yansıyan trajedi yaşanıyor… Dolar trilyoneri bir avuç zenginin keyif çattığı Suudi ailesinin hemen yanı başındaki 35 milyon nüfuslu Yemen’de kişi başı yıllık gelir 600 dolar seviyesinde; yani insanlar günde 2 dolarla hayata tutunmaya çalışıyor. Yemen'de 2,2 milyon çocuk aç annelerinin memesinden akacak birkaç damla süte erişemediği için can çekişiyor. Nüfusun yarısından fazlasını oluşturan 18 milyon insan akut yetersiz beslenmeyle karşı karşıya. Ve zaten yetersiz kalan küresel fonların kesilmesi sonucu acil gıda yardımı ulaştırmaya çalışan WFP, FAO ve UNICEF gibi küresel yardım kuruluşları çaresiz kalırken, ülkede ağır bir kıtlık dönemi yaşanıyor. ** Gelir adaletsizliğinin yarattığı bu basınca toplumların ve çaresiz kitlelerin tepkisi artık doğrudan sistemin kendisini tehdit eden tektonik hareketlere dönüşüyor. O hareketlerin en fazla ilgi çekeni, son 10-15 günde gittikçe büyüyen ve Başkan Modi hükümetini sarsmaya başlayan Hindistan'daki Hamamböceği Hareketi… Hindistan’da fırsat eşitliğini yok eden ve adaletsiz eğitim sistemini protesto eden öğrencilerin başlattığı "Hamamböceği Hareketi", sadece bir haftada sosyal medyada 25 milyon takipçiye ulaştı. Yükselen protestolar sonucu istifa etmek zorunda kalan Eğitim Bakanı’ nın ‘Hamamböcekleri’ olarak tanımlaması ardından o tanımı kendilerine sembol olarak seçen milyonlarca gencin kendilerini "hamamböceği" gibi ezen sisteme başkaldırısı, dipte biriken küresel öfkenin ve gelir adaletsizliğine karşı gelişen toplumsal patlamanın ilk sinyallerinden biri. ** Bir başka örnek bu makale kaleme alınırken medyaya yansıyan Fas’ tan İspanya’ ya bağlı özerk Ceuta ve Melilla bölgesine ulaşmaya çalışan göçmen seli… On binlerce insan ölümü göze alarak, Afrika ile Avrupa’nın tek kara sınırı olan İspanya’nın Fas yakınındaki özerk kentlerine akmaya başlaması, küresel adaletsizliğin kaçınılmaz bir başka tablosunu gözler önüne serdi. İspanya'nın 500 bin belgesiz göçmene yasal statü sağlama kararı üzerine umuda koşan binlerce göçmen denize atlarken sadece 30 Temmuz günü, 3 bin Faslı göçmen yüzerek İspanyol topraklarına geçmeye çalıştı; bu çaba sırasında 19 insan boğularak yaşamını yitirdi. Halen on binlerce Fas ve Sahra’ dan gelen insan umutlu yolculuğa çıkmak için sınırı zorluyor… Aniden patlayan göçmen akını sonucu İspanya bölgeye askeri birliklerini sevk ederken, İtalya Başbakanı İspanya’nın göçü engellememesi halinde Schengen uygulamasını askıya alacaklarını ilan etti. Gelişmeler, küresel gelir adaletsizliğinin tüm dünyayı içinden çıkılamaz bir kaosa sürüklediğini ve ortaya çıkan zenginlik sayıları binlerle ifade edilen bir zümreye ait şirketlerin ve hanedanların trilyon dolarlık servetleriyle günde 2 dolara mahkûm hayata tutunmaya çalışan, denizlerde boğulmayı göze alan milyarlarca insan... Ne çekilen duvarlar, ne gönderilen askeri birlikler ne de Schengen tehditleri bu insan selini durdurabilir… Kitlesel göçlerin ve toplumsal cinnetin kaynağı olan bu derin gelir adaletsizliği çözülmediği sürece; sistem kendi yarattığı adaletsizliğin yıkıntıları altında kalmaya mahkûmdur. İnsanlık bu krizi ya aşıp refaha erecek ya da homosaphien öncesindeki türler gibi kaybolup gidecektir… Abdullah Ayan 31.7.2026