• Mersin’in Toroslar ilçesine bağlı Gözne Mahallesi’nin serin yamaçlarında, dağ havasının ve Toros güneşinin süzüldüğü taş duvarlı bir bahçe kenarlarında güne doğru yürürken insan doğanın sabırla ördüğü sessiz bir mozaikle karşılaşır. Taş sekilerin kenarından mavi göğe doğru kollarını uzatan, ince yaprakları arasından salkım salkım beyaz meyvelerini sarkıtan bir çalının başında ömrün yorgunluğu adeta durur… Halk arasında "hambeles" olarak bilinen, botanik aleminde “Myrtus communis” yani mersin bitkisinin bu beyaz meyveli zarif türü, sanki bir ressamın fırçasından çıkmışçasına tabiatın en incesini, en saklı güzelliğini sergiler. İncecik, mızrağı anımsatan yeşil yapraklarının arasından salkımlar halinde sarkan bu beyaz renkli tomurcuk ve meyveler, dağ coğrafyasının sert kayalıkları arasında nasıl böyle bir zarafet üretebildiğinin hayranlığını uyandırır insanda… Nitekim, halk kültürümüzde ve yöre insanının dilinde "murt" ya da hambeles olarak yer bulan bu kadim bitki, görenlerin üzerinde görsel bir şölen sunmakla birlikte; aynı zamanda, Anadolu’nun bin yıllık halk hafızasında derin simgesel izler taşır. Nitekim halk kültürü araştırmalarında mersin bitkisinin mitolojik ve kültürel kökenlerine değinilerek, onun bereketin, sadakatin ve toprağa bağlılığın simgesi olduğu sıkça vurgulanmaktadır (Gözcü, 2025, s. 123). Toroslar’ın coğrafi yapısıyla, halkın yaşam tarzıyla ve Mersin yöresinin kültürel kodlarıyla öylesine bütünleşmiştir ki, bu bitki adeta coğrafyanın yaşayan bir tanığıdır. Şu sıralar, mevsimin dönümünde, dallarında henüz ham iken toplanıp yenildiğinde insanı biraz zorlayan, damağı burkan ve yutma güçlüğü yaratan o ekşimsi ve büzücü lezzetiyle bilinir hambeles… Ancak zamanı gelip de olgunlaştığında -birkaç gün sonra-, doğanın cömert eliyken sunduğu eşsiz bir aromaya dönüşür. Halk hekimliğinde ve geleneksel kullanımda meyvelerinin yanı sıra yapraklarının da ayrı bir yeri vardır. Yapraklarından elde edilen özler ve ekstreler, içerdiği zengin uçucu yağlar sayesinde geçmişten bugüne halk tababetinde şifa niyetine kullanıla gelmiştir. Nitekim bilimsel çalışmalar da bitkinin yaprak ve meyve ekstrelerinin antimikrobiyal özellikler taşıdığını (İlçim ve ark., 1998, s. 119-125) ve ruminant beslemesinden fermantasyon parametrelerine kadar pek çok alanda biyolojik etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır (Kale ve diğerleri, 2025, s. 1). Farklı ekolojilerdeki verim ve kalite özelliklerinin incelendiği araştırmalarda da mersin bitkisinin adaptasyon kabiliyetinin ne denli yüksek olduğu, özellikle Akdeniz iklim kuşağının kurak ve taşlık yamaçlarında bile direncini kaybetmediği doğrulanmaktadır (Uzun ve diğerleri, 2016, s. 159). Gözne’nin serin rüzgârında, o beyaz hambeles çalısının önünden geçerken insan, tarım tekniklerinin ötesinde bir halk bilgesinin huzurunu hissetmektedir. Hamken sabır isteyen, olgunlaştığında şifaya ve lezzete dönüşen bu meyve, toprağın insana fısıldadığı en sessiz ama en derin derstir. Torosların kayalıklarında kök salan her bir hambeles dalı, Akdeniz’e bakan yamaçlarda geçmişin hatırasını bugüne taşıyan canlı birer abide gibi durmaya devam etmektedir. • Kaynakça Gözcü, N. (2025). Halk Kültüründe Murt Sembolizmi ve Türk Kültüründeki İzleri. Dil ve Edebiyat Araştırmaları(32), s. 123-136. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4819130 adresinden alındı İlçim, A., Dığrak, M., & Bağcı, E. (1998). Bazı bitki ekstraktlarının antimikrobiyal etkilerinin araştırılması. Turkish Journal of Biology(22), s. 119-125. Kale, Ç., Özkan, F., Aksu, T., S., A., T., A., Bingöl, D., . . . M. ve Önel, S. (2025). Hambeles (Myrtus Communis L.) yaprağının in vitro rumen fermantasyon parametreleri, metan üretimi ve protozoa sayımları üzerindeki etkileri. Tayland Veteriner Hekimliği Dergisi, 4(55), s. 1-9. https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.cgi... adresinden alındı Uzun, H., Aksu, U., Gözlekçi, Ş., Yeğin,, A., & Selçuk, N. (2016). Siyah mersin (Myrtus communis L.)'in farklı ekolojilerdeki verim ve kalite özelliklerini incelemesi. Derim, 33(52), s. 159-174.