| KAPAĞI AÇILAN KİTAP: ALİ RIZA YALGIN’IN İZİNDE: TOROSLAR’DA ALADAĞLAR VE KARATEPELİ YÖRESİ" Yazar: Erkan Özaydın. Yayın: Mersin Kent Kitaplığı- Kültür Serisi. Yıl: 2023 (1. Baskı) Konu: Kültürel miras, yöre incelemeleri, Toroslar| Tanıtım: Hilmi DULKADİR |13 Aralık 2025 | •        Bir Ömrün İzinde, Kırk Yıllık Bir Yolculuk: Bir Kültür Hazinesinin Yeniden Keşfi:        Türkiye’nin kültürel hafızası, onu kayda geçirmek için dağları aşan, çarıkları eskiten öncüler sayesinde bugüne ulaştı. Bu öncülerin en kıymetlilerinden biri, öğretmen, müfettiş ve müzeci kimliğiyle 1940’lara kadar Torosları karış karış dolaşan Ali Rıza Yalman (Yalgın) idi. “Cenupta Türkmen Oymakları” gibi çok ciltli eserleri, Güney Anadolu’nun yaşayan ruhuna tutulmuş bir aynaydı. Dönemin aydınları, onun bu çabasını büyük bir boşluğu doldurmak olarak selamladı. Köprülüzade Mehmet Fuat, 1930’larda yazdığı değerlendirmede, Anadolu gençliğine sesleniyor ve Yalgın’ı takip etmelerini diliyordu: “Halkevlerinin sinesinde toplanan aydın Anadolu gençlerinin bu feyizli yolda kendisini takip etmelerini temenniden kendimi alamıyorum,” diyordu.        İşte bu tarihi temenni, elli yıl sonra, 1982’de somut bir cevap buldu.        Ege Üniversitesi’nden bir grup idealist öğrenci, ellerinde Yalgın’ın 1950’de yayımladığı “Toroslarda Karatepeli Bölgesi” adlı kılavuz kitabı, yüreklerinde keşif aşkıyla yola koyuldu. Hedef, bir rotayı takip etmenin ötesinde; bir öncünün ayak izlerinde, halk kültürünün izlerini okumaktı. Yalgın’ın elli yıl önce belgelediği o köyler, yaylalar, kültürel pratikler ne hale gelmişti? Neler direnmiş, neler dönüşmüş, neler sessizce göçüp gitmişti? Bu, bir gezi değil, bir “kültürel antika” arama seferiydi.        Ve işte o seferin, kırk yıllık bir olgunlaşma sürecinden sonra vücut bulmuş hali: “Ali Rıza Yalgın’ın İzinde– Toroslar’da Aladağlar ve Karatepeli Yöresi”. Yazar Erkan Özaydın’ın, 1982’deki o unutulmaz gezinin notlarını ve son yıllardaki gözlemlerini bir araya getiren bu eser, Mersin Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı tarafından 2023’te okura sunuldu.        Peki bu kitapta sizi neler bekliyor?        Arka kapak yazısının da işaret ettiği gibi, bu sıradan bir gezi anısı değil. Sayfalarında:        Yalgın’ın geçtiği Kirti köprüsünden aynı heyecanla geçişin,        Toskaba adlı ahşap, şifreli bir kilitle karşılaşmanın,        Bilim dünyasına kazandırılan yeni bir bitki türü (potentilla aladagensis) keşfinin,        Gün yüzüne çıkmamış halk şiirleri ve ilginç müzik sazlarının,        1980’lerin zorlu koşullarında, dağcılık malzemesiz, sırt çantalı bir gençlik macerasının ve bunların nasıl belgelendiğinin samimi hikayesini bulacaksınız.        Dahası, aynı gezide yer alan Bitkibilim Uzmanı Erkuter Leblebici ile Halk Müziği Uzmanı Kumru Canku’nun, aynı doğa ve kültür manzarasına, kendi disiplinlerinin penceresinden nasıl baktıklarını, birbirlerinden habersiz ürettikleri benzersiz değerlendirmeleri göreceksiniz.        Bu kitap neden bir hazine?        Çünkü o, kırk yıllık bir sabrın, bir kültürel süreklilik belgesinin ta kendisi. Bir neslin, kendinden öncekine saygı duruşu. Zamanın kültür üzerindeki aşındırıcı ve dönüştürücü gücünü, 50 yıllık somut bir karşılaştırma imkânı sunarak gösteren, folklor ve etnografya için eşsiz bir “öncesi-sonrası” çalışması.        Ve belki de en dokunaklısı, o öğrenci gençlerin bugün profesör olmuş halleriyle, gezinin sonunda düştükleri not: “Bu yerleri tekrar görmek umudu ile…”        Köprülüzade’nin temennisi böylece gerçek oldu. Yalgın takip edildi, izi sürüldü ve bu iz, yarım asırlık bir emekle, geleceğe aktarılacak kalıcı bir esere dönüştü. Bu tanıtım, işte bu kadim yolculuğun ve onun çağdaş tanığının hikayesine bir davettir. • Okuyucuya Not:        “Kapağı Açılan Kitap” başlıklı yazı dizim her hafta Cumartesi günleri yayımlanmaktadır. Ancak Erkan Özaydın’ın kaleme aldığı “Ali Rıza Yalgın’ın İzinde – Toroslar’da Aladağlar ve Karatepeli Yöresi” adlı bu esere verdiğim özel önem nedeniyle, kitabı üç bölüm yaptım. Böylece kalan diğer bölümleri de önümüzdeki Pazartesi ve Salı günleri siz değerli okurlarımla paylaşmak istiyorum. Şayet merakınız sürerse, belirtilen günlerde yeniden buluşmayı dilerim.        Çünkü, Ali Rıza Yalgın’ın İzinde" adlı eser, bir gezinin anıları olmayıp, titizlikle kurgulanmış, bir kültür belgesidir.