Geleneksel kültürümüzde aile ve akrabalık kavramları yüceltilir. "Akraba dediğin zor günde koşar", "Kan candan tatlıdır" deriz. Ancak öte yandan, sokaktaki insana ya da tarihsel tecrübelere kulak kabarttığınızda karşınıza bambaşka bir fısıltı çıkar: “Akraba çıyandır.” Ağır bir laf, kabul etmek gerek. İnsanın öz kardeşine, kuzenine, amcasına ya da dayısına "çıyan" benzetmesi yapması ilk duyulduğunda sert ve itici geliyor. Ancak atasözleri ve deyimler sebepsiz yere doğmaz; her birinin arkasında yaşanmış binlerce yıllık insani tecrübe, hayal kırıklığı ve gözlem yatar. Bu Söz Neden Söyleniyor? Akrabalık ilişkilerinde yaşanan sorunlar genelde "yabancı" ile yaşananlardan çok daha derin izler bırakır. Bu sözün söylenme nedenlerini birkaç temel başlıkta toplayabiliriz: Miras ve Maddi Çatışmalar: Akrabalık krizlerinin belki de bir numaralı sebebi topraktır, paradır, mirastır. Yıllarca yan yana büyüyen insanlar, bir mülkün paylaşımı söz konusu olduğunda bir gecede düşman kesilebilir. Yabancıyla yapılan pazarlık işte kalırken, akrabayla yapılan her maddi çekişme gurura ve geçmişe dokunur. Sınır İhlalleri ve Kıskançlık: Akrabalar, hayatınıza dair en çok bilgiye sahip olan kişilerdir. Ancak bu durum bazen gizlilik hakkının ihlaline dönüşür. Başarınızın takdir edilmesi gerekirken için için kıskanılması, evliliğinize, işinize veya yaşam tarzınıza sürekli müdahale edilmesi insanı en çok yakınındakilerden soğutur. "Yabancı Yapsa Koymazdı" Hissi: Dışarıdan birinin kazığı canınızı yakar ama çabuk unutursunuz. Oysa sofranızda oturan, çocukluğunuzu bilen birinin size haksızlık etmesi "ihanet" duygusu yaratır. Beklenti yüksek olduğu için hayal kırıklığı da yıkıcı olur. Haklılık Payı Var mıdır? Bu soruya tek bir "Evet" ya da "Hayır" cevabı vermek haksızlık olur. Evet, haklılık payı vardır; çünkü insan en büyük darbeleri genelde savunmasız olduğu yerden, yani gardını düşürdüğü yakınlarından alır. Güvendiğiniz akrabanın arkadan iş çevirmesi veya zor gününüzde sırtını dönmesi, bir yabancının yapacağı kötülükten katbekat daha zehirlidir. Ancak hayır, mutlak bir kural değildir; çünkü akrabalık bağları doğru yönetildiğinde insanın bu dünyadaki en büyük sığınağıdır. Felaket anlarında ilk koşan, sevinçlerinizi en içten paylaşan yine o "kan bağı" olan insanlar olabilir. Burada sorun kan bağının kendisinde değil, insani ahlak ve karakterdedir. Özetle; Akraba çıyan değildir; fakat yakınlığın verdiği cesaretle sınırları aşan, saygıyı ve adaleti unutan insan çıyanlaşabilir. Ne Yapmalı? Atalarımız "Akraba ile ye, iç; alışveriş etme" diyerek aslında bu dengenin anahtarını asırlar öncesinden vermiştir. Akrabalık bağlarını tamamen koparmak toplumsal ve duygusal olarak insanı yalnızlaştırır. Ancak her akrabaya sonsuz bir güvenle yaklaşmak da safça bir beklenti olabilir. Çözüm; kan bağına güvenip saygıyı ve mesafeyi elden bırakmamaktadır. Sağlıklı sınırlar çizildiğinde, maddi işler profesyonelce yürütüldüğünde ve beklentiler makul seviyede tutulduğunda, ne akraba çıyan olur ne de insan kendi canından soğur.